Η αποκατάσταση μετά από χειρουργείο για δισκοκήλη είναι μια ιδιαίτερη περίοδος.
Ο οργανισμός καλείται να επουλώσει ιστούς, να διαχειριστεί την φλεγμονώδη απόκριση του χειρουργικού stress και παράλληλα να επαναφέρει σταδιακά την λειτουργικότητα και την μυϊκή δύναμη του ασθενούς.
Οι περισσότεροι άνθρωποι εστιάζουν κυρίως στην χειρουργική επέμβαση και στην φυσικοθεραπεία που ακολουθεί. Η διατροφή όμως αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της αποκατάστασης.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες μελέτες εξετάζουν τον ρόλο της διατροφικής υποστήριξης σε χειρουργεία ορθοπεδικά και σπονδυλικής στήλης.
Η διαθέσιμη βιβλιογραφία δείχνει ότι η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, η κάλυψη πιθανών ελλείψεων σε μικροθρεπτικά συστατικά και η συνολικά ποιοτική διατροφή μπορούν να υποστηρίξουν την επούλωση και την διατήρηση της μυϊκής μάζας. Ειδικά, τις πρώτες εβδομάδες μετά την επέμβαση.
Από την άλλη πλευρά, είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν υπάρχουν «θαυματουργά» συμπληρώματα που να επιταχύνουν δραματικά την ανάρρωση.
Η σωστή διατροφή λειτουργεί υποστηρικτικά, σε συνδυασμό με την σταδιακή κινητοποίηση, την φυσικοθεραπεία, τον επαρκή ύπνο και την συμμόρφωση στις οδηγίες του θεράποντος Ιατρού.
Δισκοκήλη: Γιατί η διατροφή επηρεάζει την αποκατάσταση
Μετά από ένα χειρουργείο, ο οργανισμός εισέρχεται σε μια κατάσταση αυξημένων μεταβολικών απαιτήσεων.
Ενεργοποιούνται μηχανισμοί επούλωσης, αναδόμησης ιστών και ανοσολογικής απόκρισης, ενώ παράλληλα αυξάνεται προσωρινά και ο καταβολισμός.
Αυτό σημαίνει ότι οι ανάγκες σε ενέργεια, πρωτεΐνη και ορισμένα μικροθρεπτικά συστατικά γίνονται μεγαλύτερες σε σχέση με πριν την επέμβαση.
Ειδικά σε χειρουργεία δισκοκήλης, αρκετοί ασθενείς περιορίζουν προσωρινά την δραστηριότητά τους λόγω πόνου ή φόβου κίνησης.
Η μειωμένη κινητικότητα, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή διατροφή, μπορεί να οδηγήσει σε ταχύτερη απώλεια μυϊκής μάζας και μειωμένη λειτουργική αποκατάσταση.
Για τον λόγο αυτό, η μετεγχειρητική διατροφή στην δισκοκήλη δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως «κάτι ελαφρύ για το στομάχι». Θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μέρος της συνολικής στρατηγικής αποκατάστασης.
Πρωτεΐνη και δισκοκήλη: ο σημαντικότερος διατροφικός παράγοντας
Από όλα τα θρεπτικά συστατικά, η πρωτεΐνη φαίνεται να έχει την μεγαλύτερη σημασία στην αποκατάσταση μετά από το χειρουργείο.
Οι πρωτεΐνες παρέχουν τα απαραίτητα αμινοξέα για την επούλωση των ιστών, την διατήρηση της μυϊκής μάζας και την αποκατάσταση της δύναμης.
Η βιβλιογραφία δείχνει ότι η επαρκής πρωτεϊνική πρόσληψη σε χειρουργικούς ασθενείς σχετίζεται με καλύτερη επούλωση και μειωμένο κίνδυνο επιπλοκών.
Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες αποκλειστικά για χειρουργείο δισκοκήλης. Σε αρκετές περιπτώσεις όμως χρησιμοποιούνται στόχοι περίπου 1,6-2,0 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως, ιδιαίτερα τις πρώτες εβδομάδες της αποκατάστασης.
Εξίσου σημαντική φαίνεται να είναι και η σωστή κατανομή της πρωτεΐνης μέσα στην ημέρα. Αντί για πολύ χαμηλή πρόσληψη κατά τη διάρκεια της ημέρας και υπερκατανάλωση μόνο το βράδυ, φαίνεται προτιμότερο να υπάρχουν επαρκείς ποσότητες πρωτεΐνης σε 3-4 γεύματα ημερησίως.
Ένα πρωινό με στραγγιστό γιαούρτι, βρώμη και φρούτο ή ένα γεύμα με ψάρι, ρύζι και σαλάτα αποτελούν εξαιρετικές επιλογές.
Στην περίπτωση που υπάρχει έντονη ανορεξία ή πρακτική δυσκολία κάλυψης των αυξημένων αναγκών αποκλειστικά από το φαγητό, η προσωρινή χρήση ενός συμπληρώματος πρωτεΐνης ορού γάλακτος (whey protein) μπορεί να δώσει μια εύκολη και πρακτική λύση, πάντα ως συμπληρωματικό μέσο.
Η σημασία της επαρκούς ενεργειακής πρόσληψης μετά από χειρουργείο για δισκοκήλη
Πολλοί ασθενείς, ιδιαίτερα όταν μειώνεται προσωρινά η φυσική δραστηριότητα, προσπαθούν να περιορίσουν σημαντικά τις θερμίδες τους για να αποφύγουν πιθανή αύξηση βάρους.
Ωστόσο, η διαδικασία της επούλωσης απαιτεί σημαντικά ποσά ενέργειας και η υπερβολικά υποθερμιδική διατροφή μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την αποκατάσταση.
Όταν ο οργανισμός δεν λαμβάνει αρκετή ενέργεια, αυξάνεται η πιθανότητα μυϊκού καταβολισμού, έντονης κόπωσης και πιο αργής επούλωσης.
Για τον λόγο αυτό, η έμφαση δεν πρέπει να δίνεται μόνο στις θερμίδες αλλά κυρίως στην ποιότητα της διατροφής.
Η επαρκής πρόσληψη σύνθετων υδατανθράκων, καλών λιπαρών και ποιοτικών πηγών πρωτεΐνης φαίνεται να υποστηρίζει καλύτερα την διαδικασία αποκατάστασης σε σχέση με τα αυστηρά περιοριστικά διατροφικά σχήματα.
Μετεγχειρητική δυσκοιλιότητα και ενυδάτωση: ένας συχνός αλλά κρίσιμος αστάθμητος παράγοντας στην δισκοκήλη
Ένα από τα πιο συχνά προβλήματα μετά από ένα χειρουργείο σπονδυλικής στήλης είναι η εμφάνιση μετεγχειρητικής δυσκοιλιότητας.
Αυτή η δυσκοιλιότητα, οφείλεται στον συνδυασμό της ακινησίας, του αναισθητικού και της χρήσης αναλγητικών φαρμάκων. Το έντονο «σφίξιμο» κατά την αφόδευση αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση, γεγονός που μπορεί να επιβαρύνει άμεσα την χειρουργημένη περιοχή.
Για την πρόληψη και την αντιμετώπισή της, η σταδιακή ένταξη τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες (όπως τα φρούτα, τα λαχανικά και η βρώμη) είναι απαραίτητη. Πάντα όμως σε συνδυασμό με την επαρκή ενυδάτωση.
Το νερό δεν συμβάλλει μόνο στην ομαλή λειτουργία του εντέρου. Είναι εξίσου καθοριστικό και για την διατήρηση της ελαστικότητας των ιστών κατά την περίοδο της αποκατάστασης.
Δισκοκήλη, Ω3 λιπαρά και φλεγμονή: τι δείχνουν οι μελέτες
Τα ω3 λιπαρά οξέα, κυρίως EPA και DHA, έχουν μελετηθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια σε σχέση με τη ρύθμιση της φλεγμονής και τον μετεγχειρητικό πόνο.
Σύμφωνα με πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις, η επαρκής πρόσληψή τους φαίνεται να σχετίζεται με την βελτίωση ορισμένων φλεγμονωδών δεικτών. Πιθανώς επίσης να συμβάλλει υποστηρικτικά στην διαδικασία αποκατάστασης.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι τα ω3 «θεραπεύουν» την δισκοκήλη ή υποκαθιστούν τη φυσικοθεραπεία.
Ωστόσο, η κατανάλωση λιπαρών ψαριών όπως σαρδέλα, σολομός και γαύρος δύο με τρεις φορές την εβδομάδα αποτελεί μια λογική και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση στο πλαίσιο μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής.
Σε άτομα που καταναλώνουν σπάνια ψάρι μπορεί να εξεταστεί και η χρήση συμπληρώματος ιχθυελαίου, πάντοτε όμως μετά από συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.
Ο λόγος είναι ότι αρκετοί χειρουργοί προτείνουν προσωρινή διακοπή πριν από την επέμβαση λόγω πιθανής αντιαιμοπεταλιακής δράσης.
Βιταμίνη C και σύνθεση κολλαγόνου
Η βιταμίνη C συμμετέχει άμεσα στην σύνθεση και σταθεροποίηση του κολλαγόνου.
Αυτό το γεγονός την καθιστά σημαντική για τη διαδικασία επούλωσης των ιστών. Παράλληλα, λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό και συμβάλλει στην φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ορισμένες μελέτες και μετα-αναλύσεις, δείχνουν πιθανή συσχέτιση της επαρκούς πρόσληψης βιταμίνης C με καλύτερη μετεγχειρητική αποκατάσταση και μικρότερη ένταση του πόνου, τις πρώτες ημέρες μετά από ορισμένα χειρουργεία.
Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι υπερβολικά υψηλές δόσεις προσφέρουν επιπλέον όφελος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η καθημερινή κατανάλωση τροφών όπως ακτινίδιο, πορτοκάλι, πιπεριές, φράουλες και μπρόκολο αρκεί για την επαρκή κάλυψη των αναγκών.
Βιταμίνη D και μυοσκελετική λειτουργία
Η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι αρκετά συχνή.
Φαίνεται μάλιστα να σχετίζεται με έκπτωση της μυοσκελετικής λειτουργίας, αυξημένο πόνο και χαμηλότερη μυϊκή απόδοση. Σε άτομα με χαμηλά επίπεδα, η διόρθωση της ανεπάρκειας μπορεί να βοηθήσει συνολικά την διαδικασία αποκατάστασης.
Για τον λόγο αυτό, σε αρκετές περιπτώσεις έχει αξία η μέτρηση των επιπέδων 25(OH)D και η εξατομικευμένη συμπληρωματική χορήγηση όταν χρειάζεται.
Χρειάζονται συμπληρώματα κολλαγόνου;
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον γύρω από τα συμπληρώματα κολλαγόνου, ιδιαίτερα σε σχέση με την αποκατάσταση συνδετικού ιστού και μυοσκελετικών τραυματισμών.
Παρότι υπάρχουν κάποια ενθαρρυντικά δεδομένα στην αθλητιατρική, οι μελέτες ειδικά για χειρουργείο δισκοκήλης παραμένουν περιορισμένες. Συνεπώς, δεν επιτρέπουν ακόμη σαφή συμπεράσματα.
Επομένως, τα συμπληρώματα κολλαγόνου δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν βασική παρέμβαση πρώτης γραμμής. Πιθανώς όμως να έχουν υποστηρικτικό ρόλο σε ορισμένες περιπτώσεις.
Τι δεν φαίνεται να υποστηρίζεται από την βιβλιογραφία
Συχνά οι ασθενείς αναζητούν «αντιφλεγμονώδη» πρωτόκολλα ή μεγάλες ποσότητες συμπληρωμάτων με την ελπίδα ταχύτερης αποκατάστασης.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να υποστηρίζουν:
- την χρήση υπερβολικά υψηλών δόσεων αντιοξειδωτικών
- την υπερβολική λήψη ψευδαργύρου
- τους πολύπλοκους συνδυασμούς “αντιφλεγμονωδών” συμπληρωμάτων
- την χρήση πολλών συμπληρωμάτων χωρίς σαφή ένδειξη
Στην πράξη, η ποιότητα της συνολικής διατροφής, η επαρκής πρωτεΐνη, ο ύπνος και η σωστή αποκατάσταση φαίνεται να έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από οποιοδήποτε “μαγικό” συμπλήρωμα διατροφής.
Τι ισχύει για τα βότανα και άλλα συμπληρώματα
Συμπληρώματα όπως το μαγνήσιο μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να βοηθήσουν στη διαχείριση των μετεγχειρητικών μυϊκών σπασμών.
Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή με τα βοτανικά συμπληρώματα (όπως το βαλσαμόχορτο, το Ginkgo Biloba ή υψηλές δόσεις κουρκουμίνης). Ενδέχεται να αλληλεπιδράσουν με την φαρμακευτική αγωγή ή την πηκτικότητα του αίματος.
Η χρήση οποιουδήποτε αφεψήματος ή συμπληρώματος βοτάνων πρέπει να γίνεται αποκλειστικά μετά από έγκριση του θεράποντος ιατρού.
Συμπέρασμα
Η διατροφή μπορεί να αποτελέσει σημαντικό σύμμαχο στην αποκατάσταση μετά από χειρουργείο δισκοκήλης. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν στόχος είναι η καλύτερη επούλωση, η διατήρηση της μυϊκής μάζας και η σταδιακή επιστροφή στην λειτουργικότητα.
Η διαθέσιμη βιβλιογραφία φαίνεται να υποστηρίζει κυρίως την επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών, τνη σωστή ποιότητα της διατροφής και τη διόρθωση πιθανών διατροφικών ελλείψεων.
Τα συμπληρώματα μπορεί να έχουν υποστηρικτικό ρόλο σε ορισμένες περιπτώσεις. Όμως, η επιτυχής αποκατάσταση παραμένει αποτέλεσμα συνδυασμού σωστής ιατρικής παρακολούθησης, φυσικοθεραπείας, κινητοποίησης και συνολικά ισορροπημένης διατροφής.
